Dydaka, Rufa, Kalasantego

Stwierdzenie, że kalendarze z imionami są wyłącznie polską specyfiką, byłoby może przesadne, ale faktem jest, że świat swych patronów nigdzie nie obchodzi się tak jak w Polsce

Tych imion, jak i wielu innych próżno szukać we współczesnych kalendarzach. Najpierw wyszły z użycia, a potem w kalendarzach zastąpiono je innymi, które stały się popularne i okresami modne jak Isaura, Ramzes, Kewin. Bo imion mamy bez liku.
- Autor świeckiego kalendarza stoi przed ogromnym dylematem, które z mnogości imion wybrać – opowiadał w Towarzystwie Naukowym Płockim (14 grudnia) Wojciech Sawicki – od 50 lat twórca najpopularniejszych kalendarzy m.in. Teno, TIK, Ewa, który zajęcie to przejął po swoim ojcu. Prostsza sprawa jest z kalendarzami katolickimi, choć i tu na każdy dzień przypada po kilku, a nawet i kilkunastu świętych. W przypadku kalendarzy świeckich trudność jest jeszcze większa, bo do imion świętych dodać należy też grekokatolickie i słowiańskie, z których większość wyszła już użycia, ale nie wszystkie. Autor spośród tej mnogości musi wybrać dwa, trzy najpopularniejsze jego zdaniem. Stąd w różnych kalendarzach pod tą samą datą mogą być różne imiona.

Imiona są tak stare jak ludzkość, od Adama i Ewy począwszy. Nazwiska pojawiły się dużo, dużo później i nadal w niektórych rejonach świata nie są używane. Najstarsze zapisy o nadawaniu imienia (co zawsze było czynnością uroczystą a nawet magiczną) pochodzą sprzed 5 tysięcy lat.

Pierwsze kalendarze - jeśli tak określić można imiona męczenników, wykute na kościelnych murach w Rzymie w okresie prześladowań chrześcijan – pojawiły się około roku 354 i wskazywały również datę śmierci. Stąd już tylko krok do przyjęcia tego dnia, jako dnia patronalnego. Ale św. Katarzyn czy Józefów przybywało i w kalendarzu zrobił się bałagan. W 1234 roku ukazał się dekret papieski stwierdzający, że ustalanie daty czczenia poszczególnych świętych należy do Stolicy Apostolskiej. Kłopot w uporządkowaniu tej sprawy musiał być niemały, skoro dopiero w XVI wieku powstała oficjalna „Księga wszystkich świętych”. Jednakże, działający w tych czasach Luter i Kalwin, odrzucali kult świętych, stąd też w tych krajach, gdzie szerzyła się reformacja nie zaakceptowano „Księgi wszystkich świętych” i imion w kalendarzach nie ma tam do dziś.

Do XX wieku posługiwaliśmy się tzw. kalendarzem rzymskim z imionami patronów, gdyż tylko takie nadawać można było na chrzcie. W wyjątkowych przypadkach, gdy ksiądz godził się na imię świeckie, koniecznie trzeba było nadać dziecku drugie święte imię, by miało swego patrona. Kalendarz świecki, ze świeckimi imionami spopularyzował się dopiero w latach powojennych, gdy cenzura krzywo patrzyła na wszystko, co mogło kojarzyć się z Kościołem a więc i na świętych w kalendarzu. W latach 60. minionego wieku w Urzędach Stanu Cywilnego obowiązywał urzędowy spis 769 imion (rozszerzony potem do tysiąca) i tylko takie można było dziecku nadawać. Ze spisu zrezygnowano w latach 90. i obecnie, praktycznie można nadawać imiona, jakie tylko przyjdą rodzicom do głowy. Stąd mamy osoby z tak dziwacznymi imionami jak Perła, Prawda, Lenina, Gwiazda, Pijus.

Autorzy kalendarzy modyfikują je prawie co roku; wykreślają te, które wyszły z użycia i na ich miejsce wpisują nowe. Tak np. Benona zastąpiła Aneta, a Marlenę Violetta. Rdzennie polskich, słowiańskich imion niewiele zostało. Nasz kalendarz jest zbieraniną imion z różnych języków, skalkowanych lub spolszczonych. Imieniny zaczęły być modne w Rzymie, gdy obchodził je papież Jan Paweł II, ale obyczaj ten nie przyjął się szerzej we Włoszech i odszedł wraz z Nim.
E. Jasińska


Data: 2007-01-02